Afgelopen najaar hebben de organisaties in de culturele en creative sector die aangesloten zijn bij De Creatieve Coalitie, waaronder Samen1Stem, hun leden gevraagd een AI-enquête in te vullen. De Boekmanstichting en De Creatieve Coalitie hebben hiermee de impact van generatieve AI op werkenden in de culturele en creatieve sector in kaart kunnen brengen. De Volkskrant heeft er op 17 december een uitgebreid artikel aan gewijd; op de voorpagina en inclusief interviews met makers.

Bijna 1 op de 5 zzp’ers in creatieve beroepen ziet het inkomen teruglopen als gevolg van de opkomst van generatieve AI. Ook neemt voor deze groep het aantal opdrachten af en verandert de aard van het werk. Van de zzp’ers geeft 18 procent aan dat het inkomen is gedaald sinds generatieve AI breed wordt toegepast. Een vergelijkbaar aandeel ziet het aantal opdrachten afnemen. Daarnaast verwacht 65 procent dat de werkgelegenheid in het eigen beroep of de sector de komende vijf jaar verder onder druk komt te staan. Het gaat ondermeer om schrijvers, vertalers, stemacteurs, illustratoren, componisten, cameramensen en filmmakers.

Werknemers in de culturele en creatieve sector zijn beduidend positiever over generatieve AI. Zij zien toepassingen vooral als hulpmiddel om efficiënter te werken en werkzaamheden te ondersteunen. Die houding contrasteert met die van zzp’ers, die vaker directe gevolgen ervaren voor hun inkomen en positie op de arbeidsmarkt.

“Generatieve AI vergroot zo de ongelijkheid”, zegt Sita Struijke, onderzoeker bij de Boekmanstichting. “De resultaten laten zien dat bestaande ongelijkheden in de sector versterkt worden, waarbij de toch al kwetsbare positie van zzp’ers verder onder druk komt te staan.”

Uit het onderzoek blijkt dat niet alleen de hoeveelheid werk verandert, maar ook de inhoud ervan. Creatieve professionals worden minder vaak gevraagd om vanaf het begin mee te denken over concept, inhoud of strategie. In plaats daarvan worden zij vaker pas aan het einde van een traject ingeschakeld om door AI gegenereerd materiaal te controleren, corrigeren of technisch uit te werken. “Daarmee verliest een zzp’er zeggenschap over het op te leveren eindproduct en komt creativiteit in het maakproces onder druk te staan”, zeg Thomas Drissen, directeur van De Creatieve Coalitie.

Met name schrijvers, editors en componisten geven aan dat zij vaker worden ingezet voor het nalopen van door AI gegenereerd werk, in plaats van voor het zelf schrijven, vertalen of creëren. Hoewel dit controlewerk veel tijd kan kosten, staat er volgens respondenten vaak een lager tarief tegenover.

Bron: De Creatieve Coalitie